?
Onbedoeld zwanger?
Sinds de jaren 60 is hormonale anticonceptie, zoals de pil, op de markt en wordt het door velen gebruikt om een zwangerschap te voorkomen. De laatste jaren groeit de kritiek op deze hormonale middelen. De hormonen die vrouwen hierdoor binnenkrijgen zorgen voor bijwerkingen en hebben impact op hun lichaam. Reden genoeg voor twee onderzoeksgroepen om te werken aan nieuwe anticonceptiemethoden.
Gepubliceerd in Leef 4, oktober 2025
Auteur: Mathilde Brandemann
Guinalla Kluiverda, oprichter van Women and More, werkt aan een nieuwe anticonceptiepil op basis van mifepriston, de werkzame stof uit de abortuspil. Dit middel staat bekend als antihormoon: het blokkeert progesteron, het hormoon dat onder meer zorgt voor de opbouw van het baarmoederslijmvlies en de innesteling van een bevruchte eicel. Deze pil hoeft slechts eenmaal per week ingenomen te worden en is ook geschikt voor vrouwen met een verhoogd risico op trombose of erfelijke borstkanker. De bijwerkingen lijken beperkt: in een eerste buitenlandse studie gaven vrouwen aan minder bloedverlies en menstruatiepijn te ervaren. Momenteel zet Arts-Onderzoeker Nanke Cui het onderzoeksproject in Nederland op, waarbij 1.200 vrouwen deze nieuwe pil zullen testen. De ontwikkeling wordt mede gefinancierd door Women on Waves (Rebecca Gomperts). De onderzoekers hopen over 3 tot 5 jaar goedkeuring te krijgen van het Europese Medicijnagentschap, waarna deze pil voor iedereen beschikbaar is.
Wat deze pil anders maakt dan de bestaande anticonceptiepil is dat er geen oestrogenen of progestagenen in zitten. Dit zorgt ervoor er als nog een eisprong kan plaatsvinden. Daardoor kan er nog steeds conceptie plaatsvinden. Dit middel verhoedt dus geen zwangerschap, en is dus geen anticonceptie middel. Doordat er bij gebruik van deze pil geen baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd, kan een bevruchte eicel, nieuw menselijk leven, niet innestelen. Daarom is deze pil een gevaar voor het ongeboren leven. Dit zorgt ervoor dat dit prille leven sterft, omdat het geen veilige bedding vindt in de baarmoeder.
Nog vernieuwender is het Choice-project, dat werkt aan een mechanisch klepje dat in de eileider wordt geplaatst. Het piepkleine klepje dat in de eileider wordt geplaatst, voorkomt bevruchting. De eicellen komen na de ovulatie wel in de eicel terecht, maar kunnen niet bevrucht worden, omdat de zaadcellen door het klepje niet in de eileider kunnen komen. Als de eicel na 24 uur niet bevrucht wordt valt deze uiteen.
Dit is bedacht door industrieel ontwerper Peter van de Graaf. Het systeem is omkeerbaar: bij een kinderwens kan het klepje worden geopend. Waardoor zaadcellen en eicellen weer bij elkaar kunnen komen en er wel conceptie kan plaatsvinden. De techniek maakt gebruik van micro-implantaten en een minicamera die nauwkeurige plaatsing mogelijk maakt, zonder schade aan het weefsel. Het plaatsen is vergelijkbaar met het inbrengen van een spiraaltje – maar met minder pijn, omdat het systeem veel dunner is (1,6 mm tegenover 3 à 4 mm).
Het grote voordeel volgens de onderzoekers: “Het vrouwelijk lichaam blijft ongemoeid omdat er geen hormonen aan te pas komen. Daardoor hebben vrouwen geen last van bijwerkingen zoals stemmingswisselingen of gewichtstoename.”
Klinisch onderzoeker Leonie van de Kamer, die betrokken is bij het onderzoek, benadrukt dat het klepje plaatselijk werkt en het lichaam verder ongemoeid laat. De grote belofte van deze methode is dat het vrouwelijk lichaam onaangetast blijft: geen hormonen, geen beïnvloeding van de menstruatie, geen vernietiging van het baarmoederslijmvlies. De sluis wordt poliklinisch geplaatst en kan weer opengezet worden als een vrouw besluit zwanger te willen worden. Daarmee is deze methode omkeerbaar en kan het onbedoelde zwangerschappen voorkomen. Ook dit project zit nog in de onderzoeksfase. De onderzoekers verwachten dat deze methode binnen vijf jaar op de markt kan zijn.
Vanuit christelijk perspectief raakt anticonceptie aan diepgaande morele vragen. Het uitgangspunt blijft dat kinderen een zegen zijn, zoals de Bijbel verwoordt in Psalm 127: “Zie, kinderen zijn het eigendom van de HEERE, een beloning is de vrucht van de schoot.” Daaruit maken we op dat vruchtbaarheid een gave van God is. Maar hoe gaan we met eerbied om met de gave van de vruchtbaarheid? Het belangrijkste is dat we God eerbiedigen en niet van de vruchtbaarheid een afgod maken, zoals de Germanen dat deden met Freya.
Het is moreel problematisch dat de nieuwe anticonceptiepil uit dit artikel innesteling voorkomt. Dat zorgt ervoor dat deze pil een abortieve werking heeft. Daarom dient de ontwikkeling van en verder onderzoek met deze pil te worden afgewezen. Het Choice-project, dat werkt met een mechanisch klepje in de eileider beëindigt geen ongeboren leven. Mits met de juiste gezindheid toegepast – niet uit angst of gemakzucht, maar vanuit liefdevolle verantwoordelijkheid – kan deze methode vanuit christelijk-ethisch perspectief als aanvaardbaar worden gezien. Wie zich categorisch tegen anticonceptie keert, zal ook deze methode afwijzen.
Tot slot herinnert theoloog Tim Keller ons eraan dat kinderen een natuurlijke vrucht van liefde en toewijding zijn binnen het huwelijk. Gezinnen weerspiegelen iets van Gods scheppende liefde.