?
Onbedoeld zwanger?
Arthur Alderliesten
Dit artikel verscheen in mei 2024 in Leef Magazine
Begin maart is in Frankrijk abortus in de grondwet vastgelegd. In april werd in het Europees Parlement gestemd over een resolutie om het recht op abortus op te nemen in het Handvest van grondrechten in Europa. De grote waarde van het onmondige ongeboren leven delft echter het onderspit in het geweld van het zelfbeschikkingsrecht van de mondige vrouw. Wat is er aan de hand?
Frankrijk heeft het recht op abortus als fundamenteel recht in de grondwet verankerd. Voor veel Fransen is dit een volgende historische mijlpaal op de weg van de vrijheid. Voor anderen vormt het echter een historisch, huiveringwekkend dieptepunt. Het doden van pril menselijk leven wordt verankerd als fundamenteel recht. In een grondwet staan de meest fundamentele waarden van een samenleving. Abortus is er blijkbaar zo een, volgens veel Fransen.
Het Franse parlement stemde in met een overweldigende meerderheid. 780 stemmen voor, 72 tegen. Dus 92 procent voor, 8 procent tegen. Het tekent de verhoudingen. De mensen die pal staan voor de beschermwaardigheid van het leven vormen in West-Europa een steeds kleiner wordende minderheid. In een democratie kan het betekenen dat je dan het nakijken hebt. In een democratie kan het ook betekenen dat de waarheid het nakijken heeft. Of dat het meest kwetsbare niet hartstochtelijk wordt beschermd, maar dat het onbarmhartige recht van de sterkste of van de meerderheid domineert.
Franse Revolutie
Opvallend gegeven is dat het Franse parlement voor deze stemming speciaal naar het paleis van Versailles was getogen. Een historische plaats, die eraan meewerkt om deze gebeurtenis diepgaander te duiden. De laatste Franse koning, Lodewijk XVI, woonde er samen met zijn vrouw koningin Marie Antoinette, totdat zij in het revolutiejaar 1789 door het volk gevangen werden genomen, door een volkstribunaal ter dood veroordeeld werden en onder de guillotine onthoofd werden.
Dat kwam niet helemaal uit de lucht vallen. In de maanden ervoor vonden verschillende revolutionaire gebeurtenissen plaats. De bekendste is de bestorming van de Bastille (gevangenis in Parijs) op 14 juli 1789. Op 4 augustus werden in een wetgevende vergadering de oude rechten afgeschaft en op 26 augustus werd de verklaring van de rechten van de mens en de burger gepresenteerd.
Zo’n 6.000 vrouwen uit Parijs gingen op 5 oktober 1789 naar het koninklijk paleis in Versailles. De hongerlijdende bevolking eiste brood, sleepte de koning en de koningin naar Parijs en doodde hen daar. Zo werd 1789 het jaar van de revolutie.
Zelfbeschikkingsrecht
De slogan van de Franse Revolutie was: ”Ni Dieu, ni maître” (Geen God, geen meester). De revolutionaire geest streefde, vrijwel nietsontziend, naar vrijheid. Het decor van de revolutionaire geest werd gevormd door het paleis van Versailles. Het paleis is nu, in maart 2024, het decor waarin niet alleen gestemd werd over abortus als grondrecht, maar waarin de realisering ervan ook feestelijk werd verwelkomd.
De hervormde hoogleraar F.O. van Gennep schreef in zijn boekje ”De terugkeer van de verloren Vader” (1989) dat de Franse Revolutie werd gekenmerkt door zowel de moord op de koning als de moord op God. Deze beide tegelijk vormden de ”vadermoord”, die noodzakelijkerwijs leidde tot een vaderloze samenleving. De rol van de Vader werd ingenomen door ideologieën, waaronder ook het feminisme. In Nederland profileerde het feminisme zich in de jaren zeventig met de leus ”De vrouw beslist!” We zien dat het effect ervan nu tot het uiterste wordt doorgevoerd: het recht om andermans leven te doden ten behoeve van de eigen vrijheid.
Frankrijk heeft de autonomie van de vrouw vrijwel absoluut gemaakt. Het zelfbeschikkingsrecht wordt niet eens meer als waarde afgewogen tegen de waarde van (de beschermwaardigheid van) het ongeboren leven. Het ongeboren leven is uit het blikveld verdreven.
De ambiance van het paleis van Versailles, waar deze geschiedenis is geschreven, is een teken aan de wand. Uiteindelijk leidt het verlichtingsdenken tot een mensbeeld waarin de mens zichzelf vernietigt. Wat kort door de bocht: ”Geen God, geen meester, geen beschermwaardigheid van (ongeboren) menselijk leven”. „De barmhartigheid van goddelozen is meedogenloos”, sprak koning Salomo (Spreuken 12:10b).
Revolutiegeest
De Fransen melden steeds niet zonder trots dat zij het eerste land ter wereld zouden zijn dat abortus als fundamenteel recht in de grondwet heeft vastgelegd. Blijkbaar verwachten ze dat andere landen zullen volgen. Als het inderdaad net zo gaat als bijna 250 jaar geleden, na de Franse Revolutie, kunnen we onze borst natmaken. De geest van de revolutie kreeg vrijwel geheel Europa in de greep. Laten we daarom maar doen wat een van mijn collega’s uit Parijs mij voorhield toen ik contact met hem zocht rond de Franse abortusperikelen. Hij wees op de bekende uitspraak van de Spaanse geestelijke Ignatius van Loyola (1491-1556): „Doe alsof alles van jou afhangt en bid alsof alles van God afhangt.”
Toch niet “de primeur”?
Toch lijkt Frankrijk niet het eerste land te zijn dat abortus als fundamenteel recht heeft vastgelegd. Tito, voormalig communistisch president van Joegoslavië, liet in 1974 namelijk al het volgende artikel vastleggen in de Joegoslavische grondwet: ‘Het is het recht van de mens om vrij te beslissen over de geboorte van kinderen. Dit recht kan alleen worden beperkt ter bescherming van de gezondheid.’ Dit “recht op abortus” kon worden uitgeoefend tot de tiende week van de zwangerschap. Na het uiteenvallen van Joegoslavië hebben de afzonderlijke landen dit grondwettelijke recht afgeschaft of gewijzigd. In Servië, Slovenië en Noord-Macedonië is er nu vrijheid om zich voort te planten, maar geen vrijheid om te aborteren. Zo heeft Servië het volgende opgenomen in de grondwet van 2006: ‘Iedereen heeft het recht om vrij te beslissen over de geboorte van kinderen.’
Europese Unie
Geïnspireerd door de verwerpelijke Franse actie, volgde in april in het Europees Parlement een stemming over een resolutie om abortus op te nemen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. In dit handvest staan alle grondrechten van de burgers van de Europese Unie en het geldt als juridisch bindend voor alle lidstaten van de Europese Unie. De resolutie is aangenomen met 336 stemmen voor (63%), 163 stemmen tegen (30%) en 39 onthoudingen (7%). Het is van belang om te onderstrepen dat deze resolutie geen bindende kracht heeft. Het verschijnt in de context van de komende EU-verkiezingen op 6 juni. De pro-abortusbeweging binnen het Europees Parlement wil hun standpunt versterken om electoraal gewin te behalen. Zou het overigens ook geen stuiptrekking kunnen zijn van de progressieven die wereldwijd een meer conservatieve wind zien waaien? Bovendien is het de afspraak dat de afzonderlijke lidstaten op het gebied van gezondheidszorg hun eigen beleid mogen hebben en uitvoeren. Niettemin is het zorgelijk, omdat het laat zien hoe in Europa op dit punt de verhoudingen liggen en wat de komende periode valt te verwachten.
De argumenten in de resolutie om abortus als grondrecht te verankeren zijn ongeveer in vier categorieën in te delen: (1) volledige gendergelijkheid, (2) seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, (3) volledige (lichamelijke) autonomie en (4) het recht op privacy.
Burgerinitiatief
Overigens werd op 10 april duidelijk dat een burgerinitiatief is gestart: “Mijn stem, mijn keuze: Voor veilige en toegankelijke abortus.” Dit betekent dat als men middels dit burgerinitiatief een miljoen handtekeningen weet te verzamelen, de Europese Commissie moet beslissen wat men onderneemt met betrekking tot het geagendeerde onderwerp. Het is daarom te verwachten dat dit onderwerp op Europees niveau de komende tijd de nodige politieke en maatschappelijke dynamiek zal opleveren.
Abortus géén recht
Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zet in met artikelen over menselijke waardigheid en recht op leven. Abortus als grondrecht confronteert met deze (Europese) waarden. De Europese Unie laat zien te falen in het verdedigen van het recht op leven als fundamentele Europese waarde. Politieke agenda’s en feministische ideologieën zijn blijkbaar belangrijker dan het ongeboren leven. Het is niet voor niets dat er geen enkel mensenrechtenverdrag is dat een zogenaamd fundamenteel recht op abortus erkent.
Wie erkent dat het leven door God is gegeven, gruwt van de gedachte van abortus als recht. Met het geschonken leven, heeft het leven recht op leven ontvangen. Dat is tegengesteld aan het recht op abortus, dat niet minder behelst dan het recht om onschuldige, onmondige en kwetsbare ongeboren kinderen te doden. Samen met de gehele internationale pro lifebeweging zal Schreeuw om leven dan zich ook met alle kracht blijven verzetten tegen deze ontwikkelingen.