?
Onbedoeld zwanger?
Geplaatst op 25 augustus 2025 in Portret.
Rosanne van Dam is al 19 jaar verloskundige. In 2006 startte ze samen met haar collega de verloskundigenpraktijk Creation in Veenendaal. Als verloskundige is ze betrokken bij ouders die nieuw leven verwachten. Maar hoe ga je ermee om als dit nieuwe leven niet levend op de wereld komt? Hoe begeleid je ouders die door miskraam of stilgeboorte worden geconfronteerd met verlies? En hoe geef je als christenprofessional je geloof een rol in deze situaties?
Van de mensen die zich aanmelden bij onze praktijk krijgt 15 procent een miskraam. We zien het als onze taak om hen te begeleiden, omdat ze vaak voor het eerst bewust rouwen. Wij kunnen hun gevoelens dan normaliseren en naar ze luisteren. We eten liever ergens beschuit met muisjes om een geboorte te vieren. Maar de meerwaarde van ons werk is dat we ook in moeilijke situaties naast iemand gaan zitten die verdriet heeft.
Bij een stilgeboorte gaat het proces van bevallen door, maar het kindje dat geboren wordt, leeft niet. Rosanne biedt niet alleen fysieke ondersteuning, maar staat ook emotioneel naast de ouders om hen door dit moeilijke proces te helpen. ‘Ik herinner me dat ik op bezoek was bij ouders die met 22 weken hun kindje verloren. Ik bekeek samen met de moeder haar zoontje. Toen vroeg ik haar: “Hoe is het voor jou om mama te zijn van dit jongetje?” Op dat moment moest ze heel hard huilen. Later vertelde ze me dat ik de eerste was die haar moeder had genoemd en dat ze daardoor zichzelf ook de ruimte gaf om te rouwen om dit verlies. Dat het verliezen van een kindje gepaard gaat met veel verdriet, snapt iedereen. Voor ouders kan het heel verwarrend zijn dat ze ook trots zijn op hun kindje. Als verloskundige bouw je tijdens de zwangerschap een relatie met ouders op en zij laten je toe in hun emoties. Daardoor ontdekken we wat ouders nodig hebben en kun je naast
hen staan.’
Naast emotionele steun is er vaak behoefte aan praktische begeleiding. ‘Bij een stilgeboorte moeten ouders moeilijke beslissingen nemen over bijvoorbeeld de uitvaart, het aangeven van hun kindje bij de burgerlijke stand of de manier van opbaren. Daarover kun je ouders, als dat nodig is, informatie geven. Zo kun je ervoor zorgen dat ouders achteraf goed kunnen terugkijken op de keuzes die ze hebben gemaakt.’
Fysiek gezien is een stilgeboorte een “normale” bevalling, maar het emotionele gewicht verandert de ervaring compleet. ‘Het is daarom belangrijk om veel aandacht te hebben voor het comfort van de moeder. We bieden bijvoorbeeld sneller pijnstilling aan, terwijl een keizersnede juist minder snel gedaan wordt, omdat je het kindje niet meer kunt redden.’
Daarnaast is het belangrijk dat er naast het medische ruimte blijft voor de behoefte van de ouders en extra begeleiding te bieden waar nodig. ‘We bieden altijd aan om langs te komen in het ziekenhuis, zodat ouders goed opgevangen worden, of het nu om iets medisch gaat of iets emotioneels. Soms betekent dat dat ik mijn privénummer geef of een keer extra langsga. Zelfs op mijn vrije zaterdag.’
Wat duidelijk wordt tijdens het gesprek, is dat haar christelijke geloof een diepgaande invloed heeft op haar manier van werken. ‘Mijn christen-zijn zit zo diep in mijn leven, dat ik me niet kan voorstellen hoe ik ouders zou kunnen begeleiden zonder dit geloof. Als ik ouders begeleid, bid ik om de juiste woorden. Voor de kracht om te zwijgen wanneer dat nodig is en om hen te helpen dit verlies in Gods handen te
leggen. Onze praktijk heeft als motto: “Nieuw leven, een wonder”. Deze visie komt voort uit een diep besef dat kinderen, ook als ze sterven voor ze geboren worden, waardevol zijn. Als je iets een wonder noemt, kun je dat proces niet afraffelen. Je wilt er de tijd voor nemen en het zorg en aandacht geven. Onze visie is dat het kind en de ouders waardevol zijn. Dat besef verandert ook hoe je naar het verliezen van een kindje kijkt. Het is niet zomaar iets; het is een leven, hoe kort het ook was.’
Als ouders een kindje verliezen tijdens de zwangerschap, is dat vaak een van hun eerste ervaringen met rouw. ‘Ik zie dat verlies mensen stil kan zetten bij de essentie van het leven, van wat echt belangrijk is. Ik heb ook gemerkt dat de rouw het leven van ouders ingrijpend kan veranderen, soms op manieren die ze niet hadden verwacht. Dit verlies krijgt een plek in hun levensboek en gaat er nooit meer uit. Ze geven het geen plekje, maar verweven het in wie ze zijn.’ Niet alleen ouders hebben na een miskraam of stil geboorte te maken met rouw. Ook de zorgverleners die hen begeleiden worden ermee geconfronteerd. ‘Steun van collega’s is cruciaal voor het omgaan met de emotionele belasting die een stilgeboorte met zich meebrengt. Toen we in korte tijd meerdere stilgeboorten begeleidden, hebben we een keer als team een aparte vergadering hierover gehouden. We deelden met elkaar wat we zelf als zorgverleners nodig hebben om goed voor de ouders te kunnen zorgen. Maar ook: hoe zorgen we voor elkaar in deze moeilijke tijden?’
Hoe kunnen we als christenen omgaan met dit soort verlies? Rosanne: ‘Het is goed om te beseffen hoe groot de impact van een miskraam of stilgeboorte kan zijn. Heb oog voor het verlies en ga naast de ouders staan. Vooral luisteren is belangrijk. Goedbedoelde opmerkingen zoals “God heeft hier een bedoeling mee” kunnen voor ouders totaal op het verkeerde moment komen. Ook draait het niet om het geven van antwoorden, maar juist om het bieden van ruimte om het verlies te uiten. Daarnaast is het goed om stil te staan bij de herinnering aan het kind. Een praktische tip is om in je agenda te zetten dat je na een half jaar aan de ouders vraagt hoe het gaat of dat je ze een kaartje stuurt.’